gulbanner-nl

Over de Ritlandskrater

De Ritlandskrater – Een hoofdstuk in de geschiedenis van de aarde

De Ritlandskrater is een uniek natuurfenomeen in Hjelmeland, een vredige en landelijke gemeente in het fjordengebied ten noordoosten van Stavanger. In de buurt van de Ritland boerderij liggen de goed bewaarde resten van een meteorietkrater die 500 miljoen jaar geleden werd gevormd door een meteoriet met een doorsnede van 100-150 m. De inslagkrater is nauwelijks veranderd nadat de laatste gletsjers zich terugtrokken en is tegenwoordig onderdeel van een toegankelijk en populair bergwandelgebied op de grens van het beschermde landschapsgebied van Vormedalsheia.

In en rond de krater kunt u stille getuigen vinden van 500 miljoen jaar geologische geschiedenis. U kunt er ook sporen van de oorspronkelijke inslag vinden, evenals berggesteente met fossielen en speciale bergplanten, bijvoorbeeld in het Øyastølmyra natuurreservaat.

De ontdekking van een inslagkrater

Fridtjof Riis

Fridtjof Riis is een geoloog uit Stavanger die in 1985 voor het eerst in de buurt van Ritland kwam en direct geprikkeld werd door de ongebruikelijke geologie van het gebied. Geen van de gebruikelijke geologische processen, zoals het ontstaan van bergketens en erosie, konden dat wat hij zag verklaren.

In 2001 kon hij het Ritland gebied vergelijken met de Gardnoskrater, de eerste bekende meteorietkrater in Noorwegen. Daar realiseerde hij zich dat de geologie in Ritland wel verklaard kon worden door een meteorietinslag.

Hij ging samenwerken met wetenschappers van het Instituut voor Aardewetenschappen van de Universiteit van Oslo, die ook de Gardnoskrater hadden bestudeerd. De Noorse Wetenschapsraad financieerde een wetenschappelijk project voor de Ritlandskrater. Tijdens één van hun veldstudies vonden een klein gebied met een speciale steensoort die sueviet wordt genoemd. Sueviet wordt gevormd tijdens een meteorietinslag en is een sterk bewijs voor een inslag. Er zijn echter andere steensoorten die lijken op sueviet, zodat de inslagtheorie nog niet definitief bewezen was.

Suevitt

 Maar in 2008 zagen de onderzoekers geschokt kwarts onder microscoop, kwartskorrels in het gesteente met een veranderde kristalstructuur. Dit was het laatste stukje bewijs voor een meteorietinslag in Ritland.

De onderzoekers presenteerden in 2011 hun bewijs in een wetenschappelijke publicatie. In hetzelfde jaar werd de Ritlandskrater opgenomen in de Earth Impact Database, een wereldwijde wetenschappelijke database met gegevens over definitief bewezen meteorietkraters.

Strop east 4-borderEen schokkende geschiedenis 

Toen de Ritland meteoroïde insloeg op aarde, was het Ritland gebied een ondiepe zee met klei op de bodem. De meteoroïde, die zo'n 100-150 m groot was, reisde met een snelheid van 20 km/s richting aarde. Toen de meteoroïde insloeg, kwam er een enorme hoeveelheid energie vrij. De meteoroïde verdampte en verdween en liet een krater van 2,7 km in diameter en 400 meter diep achter.

Het gesteente in de wijde omgeving brak en scheurde door de inslag en de temperatuur nam dermate toe, dat het gesteente in de buurt van de inslag smolt en omgevormd werd tot een speciale steensoort, dat sueviet genoemd wordt. Water en stenen werden meer dan 3 km in de lucht en meer dan 4 km ver weg geslingerd. Het gesteente bevatte kleine kwartskorrels. De kristalstructuur van het kwarts kreeg zo'n enorme klap door de schok, dat die vervormde. Er is slecht één natuurlijke gebeurtenis die dit soort veranderingen kan veroorzaken en dat is een meteorietinslag!

Als snel daarna werd de krater gevuld met steenblokken en gruis die van de steile kraterhelling naar beneden gleden. Later  werd de krater gevuld met klei en zand en mogelijk ook andere sedimenten. Ongeveer 200 miljoen jaar na de inslag ontstond de Westelijke bergketen van Noorwegen en werd de krater meer dan 4 km onder de grond begraven. Door de hitte en druk op deze diepte werden de kleilagen veranderd in leisteen, het zand in zandsteen en het verbrokkelde gesteente in hard gesteente, zoals graniet. Later in de geologische geschiedenis verwijderden gletsjers en rivieren de bovenste steenlagen en kwam de krater weer aan de oppervlakte. Erosie verwijderde het grootste deel van de kraterrand en van het versteende inhoud van de krater. Maar het oostelijke deel van de krater bleef bewaard, zodat wij dit vandaag de dag nog kunnen zien.

         Hjelmeland kommune, Vågavegen116, 4130 Hjelmeland, Norway. Ta kontakt med oss.